A | A | A

TESTY USABILITY

Dla podniesienia wiarygodności testu zazwyczaj procedury badawcze wykonuje się w kilku wariantach. Do najpopularniejszych technik badawczych należą:

  • Ocena serwisu przez eksperta pod kątem użyteczności i dostępności.
  • Test przeprowadzony z udziałem użytkowników o zróżnicowanych możliwościach percepcji serwisu internetowego (szeroki target, podział ze względu na "świadomość użytkownika", biegłość posługiwania się Internetem, znajomość branży).
  • Badanie eye tracking polegające na śledzeniu ruchu gałek ocznych użytkownika i późniejszym wykonaniu analizy zachowań.

Najbardziej miarodajną metodą i najprostszą do wdrożenia jest test na określonej grupie użytkowników przeprowadzony pod okiem eksperta z dziedziny usability, który na podstawie zachowań użytkowników oraz bazując na własnej wiedzy jest w stanie wyciągnąć poprawne wnioski i wygenerować raport użyteczności serwisu.

Badania usability z udziałem użytkowników stają się wiarygodne już przy niewielkiej liczbie osób (około pięciu) uczestniczących w badaniu – osoba będąca fachowcem w tej dziedzinie jest w stanie wyciągnąć poprawne wnioski dotyczące użyteczności serwisu i właściwie zakreślić strategię dalszych działań w zakresie optymalizacji. Większa liczba osób w badaniu zwiększa jego koszty a nie wpływa lub wpływa w stopniu niewielkim na liczbę wykrytych problemów i błędów.

Stosunek wykrycia błędów do liczby użytkowników testujących
Stosunek wykrycia błędów do liczby użytkowników testujących

Badanie eye tracking pozwala ocenić jakie miejsca lub sekcje na stronie internetowej przyciągają uwagę użytkownika – pozwala wyznaczyć najbardziej "gorące" miejsca na stronie i efektywniej je zagospodarować. Koszt badania eye tracking jest stosunkowo drogi ze względu na cenę sprzętu stosowanego w tego rodzaju badaniach.

Istnieje sporo różnych metod testowania użyteczności strony internetowej. Każdy zainteresowany tą dziedziną powinien wiedzieć przynajmniej czym są testy heurystyczne lub testy z wykorzystaniem list kontrolnych. Generalnie rzecz ujmując można powiedzieć, że im częściej będzie testowana użyteczność powstającego projektu, tym lepiej dla niego. W skrajnie minimalistycznej wersji testy użyteczności są przeprowadzane tuż po jego stworzeniu. W najbardziej optymistycznej wersji wstępna analiza powinna zostać przeprowadzona tuż po stworzeniu projektu. Właściwe tworzenie strony także powinno być podzielone na kilka etapów, a każdy z nich uzupełniony odpowiednimi testami. Testy takie powinna przeprowadzać osoba, która nie jest zaangażowana w samo tworzenie strony. Jeżeli nie jest to możliwe, warto odłożyć pracę na dzień, dwa i wrócić do niej ze świeżym umysłem. Wówczas wiele rzeczy potrafi się nagle rozjaśnić. Należy sprawdzić, czy każdy element składowy witryny na pewno jest logicznie rozmieszczony i dobrze realizuje określone wcześniej cele. Czy projekt wpisuje się w ogólnie przyjęte schematy, a nawigacja jest dobrze zorganizowana? Dobrym pomysłem jest przeanalizowanie różnych scenariuszy użycia, czy stworzenie profilów przykładowych użytkowników. Dobrze by było, gdyby projekt obejrzało kilku różnych specjalistów. Wypadałoby również pokazać go zwykłym użytkownikom, przyjrzeć się ich reakcjom. Można również porównać projekt z wynikami testów z użyciem kart.

Scenariusze użycia

Tworzenia scenariuszów użycia witryny to jedna z ciekawszych metod testowania użyteczności. Polega na określeniu zadań, które będą w przyszłości wykonywać użytkownicy strony i prześledzeniu sposobu ich wykonywania. Chodzi o wczucie się w położenie zwykłego użytkownika, który chce łatwo znaleźć np. numer telefonu firmy, listę regionalnych oddziałów, albo informacje o konkretnym produkcie. Należy więc określić, jakich konkretnych kroków musi dokonać osoba odwiedzająca stronę, aby wykonać zadanie. Dzięki temu można o wiele łatwiej określić, co może przeszkadzać użytkownikom oraz zmodyfikować projekt w taki sposób, aby wyeliminować wszystkie niepotrzebne kroki.

Profile użytkowników

Tworzenie tak zwanych person, czyli profilów użytkowników strony charakterystycznych dla jej grup docelowych jest już trochę bardziej skomplikowane. Należy stworzyć jak najdokładniejszy obraz takiej osoby - określić jej płeć, wygląd, zainteresowania, pracę, życie osobiste. Do tego należałoby dołączyć opis kilku typowych zadań takiej osoby. W ten sposób można lepiej poznać oczekiwania danych grup docelowych. Charakterystyka użytkownika powinna opierać się oczywiście na jak najprawdziwszych danych odpowiadających danej grupie docelowej. Zastosowanie tej metody ma chyba sens tylko w przypadku naprawdę dużych projektów. W przypadku małych i średnich stron stanowi ona, w przeciwieństwie do scenariuszów użycia, przerost formy nad treścią.

Sortowanie kart

To bardzo ciekawa metoda ułatwiająca logiczne ułożenie elementów witryny. Każda z osób biorących udział w teście otrzymuje zestaw kartoników z nazwami na przykład poszczególnych elementów strony. Użytkownik powinien samodzielnie podzielić kartoniki na grupy, a grupom nadać nazwy.

Dzięki takim testom możemy lepiej dostosować projekt witryny do faktycznych oczekiwań użytkowników i do ich sposobu rozumowania. W trakcie testów można również określić, które elementy nie pasują do innych. Warto zwrócić uwagę na podobieństwa i różnice między grupami poszczególnych osób biorących udział w badaniach. Testy z kartami można przeprowadzać zarówno przed stworzeniem projektu, ale również później, choć drugi wariant nie jest zbyt popularny. Teoretycznie można poprosić osoby biorące udział w teście o przyporządkowanie karteczek do z góry określonych kategorii, albo o dopasowanie tylko części karteczek do kategorii w których część elementów jest już umiejscowiona. Struktura serwisu może też wynikać z innych założeń, na których modyfikacje programista nie ma wpływu, a sortowania kart można użyć jedynie do ulepszenia całości.

Testy heurystyczne

Jeśli chodzi o późniejsze etapy tworzenia strony, to warto znać kilka podstawowych metod. Heurystyczna metoda testowania użyteczności opiera się na bardzo prostej zasadzie - otóż istnieje zbiór pewnych ogólnych zasad, których przestrzeganie w pozytywny sposób wpływa na użyteczność witryny. Specjalista dobrze je znający potrafi stosunkowo szybko ocenić każdą stronę pod kątem stosowania się do nich. Podstawę tej metodzie dało 10 heurystyk Jakoba Nielsena:

  • Czytelność stanu systemu
  • Adekwatność systemu do świata rzeczywistego
  • Kontrola i wolność wyboru dla użytkownika
  • Spójność i standaryzacja
  • Zapobieganie powstaniu błędów
  • Rozpoznawanie a nie przypominanie
  • Elastyczność i efektywność użycia
  • Pomoc w rozpoznaniu, zdiagnozowaniu i naprawieniu błędów
  • Pomoc i dokumentacja

Lista kontrolna

Jest bardzo prostą, lecz zarazem pracochłonną metodą przeprowadzania testów użyteczności. Polega na porównywaniu projektu z odpowiednią listą wytycznych lub pytań. Można udzielać zarówno odpowiedzi w postaci "tak", lub "nie", albo oceniać realizację danego kryterium w określonym przedziale punktowym. Po zakończeniu takiej inspekcji można podać w procentach ilość spełnionych wymagań, przedstawić dokładną listę wymagań niespełnionych i tak dalej.

Testy z użytkownikami

Jest to dla wielu osób kluczowa metoda testowania użyteczności. Przy dużych projektach i zaawansowanych rozwiązaniach na pewno jest nieodzowna. Testy z ludźmi można przeprowadzać na grupie starannie dobranych osób według grupy docelowej. Można także posadzić przed komputerem członka rodziny lub znajomych i poprosić o realizację kilku zadań. Wszystko zależy od potrzeb i możliwości.


Skocz do góry strony ↑